Steun voor schrijvers in nood
Het Lira Fonds ondersteunt initiatieven die zich inzetten voor de positie en veiligheid van schrijvers wereldwijd. Eén van die initiatieven is het Fonds Schrijvers in Nood (ook bekend als het PEN Emergency Fund). Zij delen hieronder wat hun werk in de praktijk betekent.
De stichting Fonds Schrijvers in Nood is speciaal gericht op het bieden van financiële steun aan schrijvers die – waar ook ter wereld – zodanig worden vervolgd dat hun werken en leven onmogelijk wordt gemaakt. Helaas constateren we dat het aantal landen waar het vrije woord onder druk staat toeneemt en daarmee ook het beroep dat er op de stichting wordt gedaan.
Ondersteuning door het Lira Fonds was ook het afgelopen jaar cruciaal om op alle aanvragen de gewenste - en vereiste - steun te kunnen verlenen. Vaak is het voor ons nauwelijks voorstelbaar in wat voor moeilijkheden een schrijver terecht kan komen, louter en alleen door hetgeen hij of zij schrijft. Mede door de support van Stichting Lira Fonds konden wij afgelopen jaar 84 schrijvers uit 25 landen met een financiële bijdrage helpen. Door de aard van ons werk kunnen wij de namen van de schrijvers die we steunen nooit bekendmaken aangezien zij in (levens)bedreigende situaties verkeren. Om toch inzicht te bieden in de noodzaak van de steun geven we hier twee geanonimiseerde voorbeelden van situaties waarin schrijvers kunnen belanden. Maar ook al zijn ze anoniem, ze zijn echt.
Veroordeeld
Een taalkundige en vertaalster was decennialang universitair docent op een universiteit in Centraal Azië. Ze is gespecialiseerd in een Westeuropese taal en schreef diverse leerboeken, woordenboeken en vertaalde literatuur. Ook publiceerde ze over de situatie in haar land in buitenlandse media. Vanwege haar deelname aan vreedzame protesten werd ze ontslagen; ze werd gearresteerd en gevangengezet op basis van verzonnen administratieve beschuldigingen, verstoring van de openbare orde en het bevorderen van extremistische activiteiten.
De rechtbank veroordeelde haar tot een gevangenisstraf van enkele jaren. Kort geleden kreeg ze gratie en moest gedwongen haar land verlaten zonder familie en inkomen. Haar bejaarde moeder, voor wie ze zorgde, moest ze achterlaten. Ze woont nu in een opvangkamp in een naburig land, zoekt een huurwoning en probeert een verblijfsvergunning te krijgen. Fonds Schrijvers in Nood heeft haar het maximale bedrag toegekend voor noodzakelijke kosten voor levensonderhoud in het nieuwe land, waar ze een nieuw leven tracht op te bouwen.
Gevlucht
Een bekende onderzoeksjournalist in Centraal-Amerika schrijft onder andere over het gevaar dat migranten lopen, veroorzaakt door criminele groeperingen en het geweld dat zijn land in de greep houdt. De noodtoestand is er uitgeroepen, de rechtszekerheid is opgeschort en strafrechtelijke vervolging zonder proces is mogelijk. De schrijver ontving vele belangrijke internationale prijzen en werkt voor een onafhankelijke nieuwswebsite die het doelwit is van systematische intimidatie door de autoriteiten van zijn land. Hij wordt vervolgd op basis van verzonnen aanklachten. Naar aanleiding van een interview met bendeleiders werd hij beschuldigd van het goedpraten van misdaden en illegale groeperingen en werd hij gearresteerd. Over de aanklachten ontving zijn advocaat geen enkele informatie. Vluchten was de enige overgebleven optie en dat veroorzaakt grote problemen, economisch en emotioneel. Hij heeft dringend hulp nodig om zijn huur te kunnen betalen en in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Het Fonds Schrijvers in Nood heeft hem het maximale bedrag toegekend.
Door Charles den Tex
bestuurslid PEN Emergency Fund
penemergencyfund.com