Twee generaties: Ronald Giphart en Broos Lammes
Ronald Giphart (60) is schrijver en sinds kort radiopresentator van ‘De Taalstaat’. Zijn zoon Broos Lammes (28) debuteert begin november met ‘De laatste socialist van Friesland’. Samen schreven ze ‘Dat maakt ons helemaal niets uit’, een boek voor ouders van kinderen die uit de kast komen.
Beeld: Keke Keukelaar
Ronald, jij schrijft al je hele werkende leven, of misschien nog wel langer?
Ronald: ‘Op de basisschool schreef ik al. Ik maakte boekjes, die stencilde mijn vader op zijn werk en dan deelde ik ze uit. Een vriendje en ik tekenden ook strips. Toen we 11 jaar waren, werden we benaderd door een man van een huis-aan-huisblad om iets voor het blad te maken. Hij vroeg of ik ook iets wilde schrijven, en dat vond hij blijkbaar goed, want daarna kreeg ik een kindercolumn. Later bleek hij een pedofiel te zijn, maar dat is een ander verhaal. Ik schreef er in 2021 de novelle ‘Nachtangst’ over.’
Je bleef na die ervaring wel schrijven.
Ronald: ‘Altijd. Op de middelbare school schreef ik voor de schoolkrant, en iets later ook toneelstukken. Het waren soms provocerende teksten, ik ben zelfs een keer van school gestuurd. Samen met mijn goede vriend, de inmiddels gelauwerde schrijver Bert Natter, schreef ik in die tijd ook ons eerste boek, ‘Werktitel Paul’. Vanaf toen had ik de smaak echt te pakken en besloot ik om schrijver te worden. Op mijn 25e debuteerde ik met ‘Ik ook van jou’.
Broos, jij studeerde politicologie en werkt als programmamaker voor televisieproductiehuis Beeldbrigade. Schrijven was niet meteen jouw ambitie?
Broos: ‘Nee, dat deed mijn vader al, ik wilde mijn eigen pad bewandelen. Maar ik vond schrijven wel altijd leuk. Ik schreef bijvoorbeeld voor het faculteitsblad en had een politieke blog – maar die lazen alleen mijn ouders. Ook vond ik het tijdens mijn studie leuk om essays te schrijven. Ik kreeg dan vaak te horen: ze voldoen niet helemaal aan de opdracht, maar zijn wel heel leuk om te lezen. Toch overwoog ik nooit om iets met dat schrijven te gaan doen.’
Waar kwam het idee vandaan om samen een boek te schrijven?
Ronald: ‘Ik had samen met kinderarts en vriendin Mascha Kamphuis een boek geschreven over haar niet-aangeboren hersenletsel: ‘Ik mis mij ook’. Mijn uitgever was enthousiast over zo’n samenwerking, en zei: als je meer onderwerpen weet die zich daarvoor lenen, laat maar weten. Toen dacht ik meteen aan een boek voor ouders van homoseksuele kinderen, dat ik samen met Broos zou willen maken. Toen Broos uit de kast kwam, deed ik daar vrij laconiek over, maar ik merkte al vrij snel dat het voor zowel het kind als de ouder best een complexe situatie is. Daar mocht wel wat meer over bekend worden.’
En Broos, dat vond jij ook een goed idee?
Broos: ‘Mijn eerste reactie was nee. Dan zet je homoseksualiteit neer alsof het, net als niet-aangeboren hersenletsel, een ziekte of aandoening is. Ik wilde er geen huilie-huilie-verhaal van maken. En ik wilde er ook gewoon niet mee naar buiten treden. Maar daarna volgde al snel de gedachte: waarom schaam ik me hier eigenlijk voor? Ik woonde in die tijd in Denemarken en schreef blogjes over de Deense politiek. Blogjes die bijna niemand las. Ineens dacht ik: ik kan ook iets schrijven wat mensen waarschijnlijk wel interesseert. Toen heb ik toch ja gezegd.’
‘Ik wilde natuurlijk wel dat het heel goed zou worden, maar toen ik Broos’ eerste stuk las, was ik heel blij’
Hoe pakten jullie het aan, het samen schrijven?
Ronald: ‘Ik ben naar Denemarken gegaan en samen hebben we een plan gemaakt. We wilden onze persoonlijke ervaringen verweven met die van anderen. Dus we moesten ook mensen benaderen en interviewen. We verdeelden de taken waar mogelijk. Broos nam de geschiedenis op zich, ik de biologie. Ik schreef het voorwoord, Broos de conclusie. De interviews deden we samen, we spraken heel veel ouders en kinderen.’
Broos: ‘We mailden elkaar onze stukken en gaven elkaar dan commentaar.’
Was dat spannend?
Ronald: ‘Ik wilde natuurlijk wel dat het heel goed zou worden, maar toen ik Broos’ eerste stuk las, was ik heel blij. Het was stilistisch zo goed. Maar ook heftig om te lezen. Ik las van alles over hem wat ik nog niet wist. Bijvoorbeeld over de homohaat die hij ervoer. Die is echt veel pregnanter dan we denken.’
Broos, had jij wel eens kritiek op je vader?
Broos: ‘Niet op zijn schrijven, dat kan hij gewoon heel goed. Maar toen hij een heel hoofdstuk wilde wijden aan homoseksuele termen, heb ik daar een stokje voor gestoken. Het leek me geen goed idee dat een heteroseksuele man van achterin de vijftig dat zou doen.’
Ronald: ‘Gelukkig hadden we journalist/schrijver Haroon Ali nog. Hij heeft bijgedragen aan een hardcore homosekshoofdstuk.’
Ronald, hoe vond jij het om dit samen met je zoon te doen?
Ronald: ‘Ik vond het heel erg leuk, vooral ook om te merken hoe goed Broos schrijft. Zijn teksten waren puntgaaf en kwamen recht uit zijn hart. Ik had er meteen alle vertrouwen in dat het goed zou worden.’
En Broos, hoe was het voor jou om dit samen met je vader te doen?
Broos: ‘Het was heel relaxed om zo samen te werken. We hadden geen grote meningsverschillen, en hij liet me heel vrij.’
Begin november verschijnt jouw eerste eigen boek: ‘De laatste socialist van Friesland’. Heb je door dit project met je vader het schrijven alsnog ontdekt?
Broos: ‘Ik merkte inderdaad hoe leuk ik het schrijven vind. In mijn werk als programmamaker werk ik altijd samen met veel mensen. Dat is leuk, maar soms ook vermoeiend. Ik had tijdens mijn studie al onderzoek gedaan naar de socialistische beweging in Friesland. Dat kwam niet uit het niets, de familie van mijn moeder was daarin actief. Na ‘Dat maakt ons helemaal niets uit’ besloot ik alsnog iets met het onderwerp te doen. Ik geniet bij het schrijven vooral van de vrijheid die ik voel. Af en toe een hele dag inplannen om daar voor 100 procent mee bezig te zijn, dat bevalt me heel goed.’
‘We kunnen allebei op een serieuze manier lichthartig vertellen, met veel grappen en taalplezier’
Ronald, heeft Broos je erbij betrokken?
Ronald: ‘Ik heb een stuk van de eerste versie gelezen, maar mijn hulp had hij niet nodig. Het is heel leuk, interessant en er zitten goeie grappen in. Dat hij nu debuteert, vervult mij met trots.’
Broos, heb je er last van dat je zo’n succesvolle vader hebt? Ligt de lat meteen heel hoog?
Broos: ‘Ik ben een nepo-baby. Het kan in je voordeel zijn, deuren kunnen eerder voor je opengaan. Maar het kan inderdaad ook in je nadeel zijn, dat je altijd vergeleken wordt. Ik denk eigenlijk dat dat niet zo snel zal gebeuren.’
Ronald: ‘Hij heeft natuurlijk de achternaam van zijn moeder, dat scheelt.’
Is je vader een voorbeeld voor je?
Broos: ‘Ik vind het wel cool dat hij een succesvol schrijver is, en soms vraag ik hem om tips, die zijn vooral praktisch van aard. Ik heb bovenal bewondering voor zijn romans. Daarbij denk ik: hoe krijg je het voor elkaar om zoiets te bedenken en op te schrijven op een manier dat het klopt en werkt. Dat is voor mij niet weggelegd.’
Ronald, is Broos een voorbeeld voor jou?
Ronald: ‘Zo kijk ik niet naar hem. Hij is mijn zoon, ik ben zijn vader. Daar past voor mij het begrip bewondering niet bij. Maar ik vind hem dus wel heel goed.’
Lijken jullie als schrijvers op elkaar?
Ronald: ‘Ik denk het wel. We kunnen allebei op een serieuze manier lichthartig vertellen, met veel grappen en taalplezier. We goochelen allebei met woorden.’
Broos: ‘Ik verzin ook soms woorden, net als mijn vader. De corrector zette daar dan een vraagteken achter, maar dan liet ik het gewoon zo staan.’
Ronald: ‘Het is een familietrekje, dat spelen met woorden en taal. Mijn ouders deden het ook.’
Ronald Giphart (1965) is schrijver en radiopresentator. Hij debuteerde in 1992 met ‘Ik ook van jou’ en werd bekend met romans als ‘Phileine zegt sorry’ en ‘Giph’. Daarnaast schreef hij voor verschillende tijdschriften, was hij enige tijd hoofdredacteur van het NS-tijdschrift ‘Rails’ en maakte hij met Joost Zwagerman de literaire theatershow ‘Hamerliefde’. Hij schreef een groot aantal romans, novelles, scenario’s en non-fictieboeken, waaronder een reeks kookboeken. In maart 2026 verscheen zijn meest recente boek ‘Blaudzun – In het spoor van een popidool’. Sinds 2026 presenteert hij ook ‘De Taalstaat’ op NPO Radio 1. Giphart werkt momenteel aan een nieuwe roman.
Broos Lammes (1998) studeerde politicologie en is televisiemaker, onder meer voor productiebedrijf Beeldbrigade. Daarbij werkte hij onder andere aan het programma ‘Urk!’. Op 5 november 2026 verschijnt ‘De laatste socialist van Friesland – Hoe de Partij van de Arbeid uit het noorden verdween’.
Ronald Giphart en Broos Lammes schreven samen Dat maakt ons helemaal niets uit – Ouder en kind uit de kast, dat in 2024 verscheen.
Deirdre Enthoven