‘Tengels af van onze teksten’: schrijvers, vertalers en journalisten in actie tegen Meta
Ruim 150 schrijvers, vertalers en journalisten kwamen dinsdag 29 september bijeen bij het Nederlandse hoofdkantoor van Meta in Amsterdam. Zij protesteerden tegen het ongeautoriseerde gebruik van auteursrechtelijk beschermde teksten voor het trainen van AI-taalmodellen.
Schrijvers en journalisten voor het hoofdkantoor van Facebook Nederland in Amsterdam | Beeld: Ramon van Flymen
De Auteursbond, Stichting Lira en de NVJ eisen transparantie, zeggenschap en een eerlijke vergoeding voor makers en bereiden een collectieve procedure tegen Meta voor. Met borden als ‘Tengels af van onze teksten’ maakten de aanwezige auteurs duidelijk dat hun werk niet zonder toestemming mag worden gebruikt voor de ontwikkeling van commerciële AI-systemen. Volgens de samenwerkende organisaties zijn daarbij ook teksten gebruikt uit zogenoemde shadow libraries: illegale online verzamelingen waarin boeken en andere publicaties zonder toestemming van rechthebbenden zijn gekopieerd en verspreid.
De Auteursbond, Stichting Lira en de NVJ vinden dat makers moeten kunnen bepalen wat er met hun werk gebeurt. Zij moeten kunnen nagaan of en hoe hun teksten worden gebruikt, en een eerlijke vergoeding ontvangen voor het gebruik daarvan, zeker wanneer bedrijven daarmee winst maken.
‘Zonder onze teksten zou er helemaal geen AI zijn’
Tijdens de actie spraken verschillende schrijvers en vertalers zich uit over de gevolgen van generatieve AI voor hun werk en inkomen.
“Zonder onze teksten zou er helemaal geen AI zijn,” zei schrijver en vertaler Maria Postema. Volgens haar is gezamenlijk optreden noodzakelijk: “We zijn met velen. In ons eentje kunnen we niet veel. Daarom verenigen we ons vandaag.”
Ook schrijver Auke Hulst wees op de economische waarde van het werk van makers: “We moeten niet accepteren dat wij als grondstof dienen voor dit soort bedrijven. Niet alleen schrijvers, iedereen moet beseffen dat we grondstof zijn voor de miljonairs achter Big Tech.”
Voor schrijvers en vertalers speelt bovendien de vraag wat generatieve AI betekent voor hun beroepspraktijk. Hun werk wordt gebruikt om systemen te ontwikkelen die vervolgens teksten en vertalingen kunnen produceren die concurreren met professionele makers.
‘Ik heb geleerd dat je niet mag jatten’
Voorzitter van de Auteursbond Liesbet van Zoonen richtte zich tijdens de actie rechtstreeks tot Meta. “Van mijn ouders heb ik geleerd dat je niet mag jatten,” zei ze. “Als ik de moeder van Mark Zuckerberg was, zou ik hem ongelofelijk op zijn donder geven en zeggen dat ik hem niet zo heb opgevoed.”
Achter die woorden zit een serieuze kwestie. De ontwikkeling van AI brengt grote veranderingen met zich mee voor schrijvers en vertalers. De Auteursbond vindt dat die ontwikkeling niet ten koste mag gaan van hun rechten en inkomenspositie. Auteurs moeten weten hoe hun werk wordt gebruikt, daar zeggenschap over houden en een passende vergoeding ontvangen.
Collectieve procedure tegen Meta
De actie in Amsterdam vormt een nieuwe stap in de gezamenlijke campagne van de Auteursbond, Stichting Lira en de NVJ. De organisaties hebben Meta eerder gesommeerd te stoppen met het gebruik van auteursrechtelijk beschermde teksten uit illegale bronnen. De reactie van Meta bood volgens hen onvoldoende aanknopingspunten voor een oplossing. Daarom bereiden zij nu een collectieve procedure voor. De inzet is een collectieve regeling met duidelijke afspraken over transparantie, zeggenschap en een eerlijke vergoeding.
Dat het gesprek met Meta niet eenvoudig zal worden, bleek tijdens de actie. Toen vertegenwoordigers hun eisen bij het hoofdkantoor wilden aanbieden, kwam geen vertegenwoordiger van het bedrijf naar buiten. Uiteindelijk nam een bewaker de eisen in ontvangst.
Al duizenden steunbetuigingen
De actie krijgt inmiddels steun van duizenden makers. Op de website opstand.ai zijn al bijna 6.500 steunbetuigingen binnengekomen. Schrijvers, journalisten en vertalers geven daarmee aan dat zij Lira steunen in de rechtszaak tegen Meta en dat zij willen dat er een collectieve regeling voor freelancers wordt getroffen. De komende weken worden zoveel mogelijk steunbetuigingen opgehaald die bij de dagvaarding tegen Meta worden gevoegd om aan te tonen dat de collectieve inzet van Lira breed gedragen wordt. Teken ook de petitie: